สรุปสั้นๆ
- ปลวกใต้ดินทำลายจากด้านในเนื้อไม้ กว่าจะเห็นความเสียหายภายนอกมักลุกลามไปมากแล้ว
- สัญญาณสำคัญ: ทางเดินดิน, ปีกแมลงเม่า, ไม้กลวง, ประตูหน้าต่างฝืด, เศษดินตามรอยต่อ
- พบปลวกแล้ว ห้ามฉีดสเปรย์ทับ ให้ถ่ายรูปและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
วิธีสังเกตว่าบ้านมีปลวกหรือไม่ ทางเดินดิน ปีกแมลงเม่า ไม้กลวง ประตูหน้าต่างฝืด และเศษดินตามรอยต่อ พร้อมสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำเมื่อพบปลวก
ทำไมปลวกจึงเป็น “ภัยเงียบ” ของบ้าน
ปลวกใต้ดินซึ่งพบมากในประเทศไทยอาศัยอยู่ในดินและเดินทางเข้าบ้านผ่านรอยแตกของพื้น ช่องท่อ หรือแนวคานที่ติดดิน มันกินเนื้อไม้จาก ด้านใน และหลีกเลี่ยงแสงกับอากาศแห้ง ผิวไม้ด้านนอกจึงมักยังดูปกติ กว่าเจ้าของบ้านจะรู้ตัว วงกบ บัวพื้น ตู้บิวต์อิน หรือโครงหลังคาอาจถูกกัดกินไปมากแล้ว
การรู้จักสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่นๆ ช่วยให้จัดการได้เร็ว ใช้งบน้อยกว่าการซ่อมโครงสร้างภายหลังหลายเท่า
สัญญาณที่ 1: ทางเดินดิน (Mud Tubes) ตามผนังและบัวพื้น
ทางเดินดินเป็นท่อเล็กๆ สีน้ำตาลขนาดประมาณดินสอ ปลวกสร้างขึ้นจากดินผสมน้ำลายเพื่อเดินทางจากดินขึ้นมาหาไม้โดยไม่โดนแสงและลม มักพบตาม บัวพื้น มุมผนัง ขอบประตู ใต้ซิงก์ ท่อน้ำ และเสาบ้าน
วิธีเช็ก: ลองเขี่ยทางเดินดินเบาๆ ด้วยไม้จิ้มฟัน ถ้าข้างในชื้นและมีตัวปลวกสีขาวขุ่นเดินอยู่ แปลว่ายังมีปลวกใช้งานเส้นทางนี้อยู่ (แล้วอย่าทำลายทั้งเส้น เพราะช่างต้องใช้วางเหยื่อ)
สัญญาณที่ 2: ปีกแมลงเม่าร่วงตามขอบหน้าต่างและพื้น
แมลงเม่าคือปลวกวรรณะสืบพันธุ์ที่บินออกจากรังเพื่อไปสร้างรังใหม่ มักออกมา หลังฝนตกในช่วงหัวค่ำ และบินเข้าหาแสงไฟ หลังผสมพันธุ์จะสลัดปีกทิ้ง ถ้าพบกองปีกเล็กๆ ตามขอบหน้าต่าง ใต้โคมไฟ หรือพื้นห้องในตอนเช้า แสดงว่ามีรังปลวกที่โตเต็มที่อยู่ใกล้ๆ บ้าน
สัญญาณที่ 3: ไม้มีเสียงกลวงหรือยุบเมื่อกด
ลองใช้ด้ามไขควงเคาะวงกบ ขอบประตู บัว หรือขั้นบันไดไม้ ถ้าได้ยินเสียงโปร่งกลวง หรือกดแล้วผิวไม้ยุบเป็นแผ่นบางเหมือนกระดาษ แปลว่าเนื้อไม้ด้านในอาจถูกกินไปแล้ว
สัญญาณที่ 4: ประตูหน้าต่างฝืด สีบวม หรือผิวไม้ปูดเป็นคลื่น
ปลวกนำความชื้นและดินเข้าไปในเนื้อไม้ ทำให้วงกบบวม ประตูหน้าต่างเปิดปิดยากขึ้นแบบไม่มีสาเหตุ หรือสีทาผิวไม้ปูดพองเป็นแนว คนมักคิดว่าเป็นเพราะความชื้นธรรมดา จึงมองข้ามไป
สัญญาณที่ 5: เศษดินโผล่ตามรอยต่อพื้นและผนัง
หากพบเศษดินร่วงเป็นจุดๆ ตามรอยต่อกระเบื้อง ร่องยาแนว ฝ้าเพดาน หรือรอยร้าวผนัง โดยเฉพาะในห้องที่ไม่ค่อยได้ใช้งาน อาจเป็นดินที่ปลวกขนขึ้นมาอุดช่องทางเดิน
พบปลวกแล้วควรทำอย่างไร (และสิ่งที่ห้ามทำ)
- อย่าฉีดสเปรย์ฆ่าแมลงทับ ปลวกจะแตกรังหนีไปกัดจุดอื่นที่มองไม่เห็น และทำให้วางเหยื่อได้ผลน้อยลง
- อย่ารื้อหรือทำลายทางเดินดินทั้งหมด ช่างต้องใช้เส้นทางนี้ในการวางเหยื่อให้ตรงจุด
- ถ่ายรูปจุดที่พบ ทั้งระยะใกล้และไกล แล้วส่งให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินเบื้องต้นทาง LINE
- นัดสำรวจหน้างาน เพื่อหาแนวทางเดินและขอบเขตของปัญหา ก่อนเลือกระบบกำจัดที่เหมาะสม
อ่านต่อ: ระบบเหยื่อ vs ระบบฉีดพ่น เลือกแบบไหนดี และ ระบบเหยื่อ IGR ทำงานอย่างไร
คำถามที่พบบ่อย
ปลวกงานมีลำตัวสีขาวขุ่นนิ่ม ไม่มีเอวคอด และไม่ชอบแสง ส่วนมดมีเอวคอดชัดเจนและลำตัวสีเข้ม แมลงเม่า (ปลวกมีปีก) จะมีปีก 2 คู่ยาวเท่ากัน ส่วนมดมีปีกคู่หน้ายาวกว่าคู่หลัง
ไม่เสมอไป แมลงเม่าอาจบินมาจากรังนอกบ้านเพราะเข้าหาแสงไฟ แต่ถ้าพบปีกร่วงจำนวนมากในบ้านซ้ำๆ หรือพบร่วมกับสัญญาณอื่น เช่น ทางเดินดิน ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจ
แนะนำให้เจ้าของบ้านเดินสำรวจจุดเสี่ยงด้วยตัวเองทุก 2-3 เดือน โดยเฉพาะช่วงหน้าฝน และให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจอย่างน้อยปีละครั้ง